Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση στα βρέφη

 

 

 

 

 

 

Με τον όρο γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) εννοούμε την άνοδο των υγρών του στομάχου στον οισοφάγο (το σωλήνα που συνδέει το στόμα με το στομάχι) κατά τη διάρκεια της σίτισης ή μετά το γεύμα.

Πόσο συχνή είναι η ΓΟΠ

Επεισόδια ΓΟΠ συμβαίνουν σε όλους τους ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους, αρκετές φορές την ημέρα, χωρίς να προκαλούν κανένα πρόβλημα. Μελέτες έχουν δείξει ότι ένας ενήλικας κάνει ΓΟΠ έως 45 φορές ημερησίως, ένα παιδί έως 25 φορές ημερησίως και ένα βρέφος έως 73 φορές ημερησίως χωρίς πρόβλημα.

Η συχνότητα της ΓΟΠ στα βρέφη είναι μεγαλύτερη από κάθε άλλη ηλικία, λόγω παροδικής ανωριμότητας του ανώτερου πεπτικού σωλήνα. Μελέτες έχουν δείξει ότι περίπου 70% των βρεφών κάνουν αναγωγές ‘γουλίτσες’ τους πρώτους 4 μήνες της ζωής τους. Η συντριπτική πλειοψηφία των βρεφών αυτών ξεπερνούν το πρόβλημα μέχρι την ηλικία των 12 έως 18 μηνών.

Τα περισσότερα βρέφη με ΓΟΠ είναι χαρούμενα και υγιή. Μικρό ποσοστό των βρεφών με ΓΟΠ μπορεί ωστόσο να παρουσιάσει συμπτώματα λόγω της ΓΟΠ, όπως επίμονες ‘γουλίτσες’ ή εμετούς και ελλιπή πρόσληψη βάρους, αναπνευστικά προβλήματα ή δυσφορία κατά τη σίτιση.

Γιατί προκαλείται η ΓΟΠ στα βρέφη;

Ο κατώτερος οισοφαγικός σφικτήρας που χωρίζει τον οισοφάγο από το στομάχι δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα επαρκώς στο βρέφος, παραμένει χαλαρός και επιτρέπει στα υγρά του στομάχου να ανέβουν στον οισοφάγο και στο στόμα.

Η ΓΟΠ επιδεινώνεται κατά το κλάμα, τον βήχα, το σφίξιμο κατά τη διάρκεια της αφόδευσης και από την πίεση στην κοιλιά (π.χ. σφιχτές πάνες).

Πώς αντιμετωπίζεται η ΓΟΠ;

Με τροποποίηση της δίαιτας του βρέφους

§  Αποφυγή της υπερσίτισης του βρέφους. Ο παιδίατρος θα σας ορίσει την ποσότητα γάλακτος που χρειάζεται να τρώει το βρέφος σας σε κάθε ηλικία.

§  Χορήγηση μικρών και συχνών γευμάτων.

§  Προσπάθεια για ρέψιμο μετά από κάθε 30-60 ml γάλατος αγελάδας ή μετά το τέλος της σίτισης από τον κάθε μαστό στην περίπτωση θηλασμού.

§  Κράτημα του βρέφους σε όρθια θέση για 20-30 λεπτά μετά από κάθε γεύμα.

§  Σίτιση με ειδικό γάλα που περιέχει πηκτική ουσία, ιδιαίτερα εάν το μωρό σας βγάζει ‘γουλίτσες’ και δεν παίρνει ικανοποιητικό βάρος.

§  Ενδεχόμενη σίτιση με υποαλλεργιογονικό γάλα, εάν οι ‘γουλίτσες’ συνοδεύονται από έντονους κολικούς ή ευερεθιστότητα. Εάν το βρέφος με τα παραπάνω συμπτώματα θηλάζει, μπορεί η μητέρα να χρειαστεί να τροποποιήσει τη δίαιτά της, αφαιρώντας τα γαλακτοκομικά, το αυγό, τους ξηρούς καρπούς, τα θαλασσινά κ.α από τη δίαιτά της. Σε αυτήν την περίπτωση ο παιδίατρος θα της συστήσει τη λήψη συμπληρωμάτων ασβεστίου για όλη την περίοδο του θηλασμού.

Με τροποποίηση της θέσης του σώματος

Η ύπτια, ανάρροπη θέση του σώματος κατά τον ύπνο στις 30° μειώνει τη συχνότητα της ΓΟΠ και σε αντίθεση με την πρηνή θέση, δεν αυξάνει τη συχνότητα του συνδρόμου του αιφνίδιου θανάτου.

Με φαρμακευτική αγωγή

Ο παιδίατρος είναι αυτός που θα κρίνει εάν το μωρό σας χρειάζεται θεραπεία. Η θεραπεία θα καθοριστεί με βάση την ηλικία του βρέφους και τα συμπτώματά του.

Όταν το μωρό σας παρουσιάζει συχνές ‘γουλίτσες’ ή εμετούς και δυσφορεί κατά τη σίτιση ή αρνείται το μπιμπερόν, ο παιδίατρος μπορεί να σας συστήσει, εκτός από την τήρηση των προηγούμενων θεραπευτικών μέτρων, και τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής.

Τα φάρμακα που χορηγούνται συνήθως στοχεύουν στην καταστολή της οξύτητας των γαστρικών υγρών. Τέτοια φάρμακα είναι οι αναστολείς των Η2 υποδοχέων του στομάχου (ρανιτιδίνη) και οι αναστολείς της αντλίας των πρωτονίων (ομεπραζόλη, λανσοπραζόλη).

Ο γιατρός θα συζητήσει μαζί σας το απαιτούμενο διάστημα της θεραπείας και τις πιθανές παρενέργειες των φαρμάκων.

Ευτυχώς, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, τα βρέφη με ΓΟΠ δεν χρειάζονται φάρμακα και ξεπερνούν τη ΓΟΠ μέσα στους πρώτους 12-18 μήνες της ζωής τους.

Καλέστε αμέσως τον παιδίατρό σας εάν παρατηρήσετε κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα:

§  Ρουκετοειδείς εμετούς, ειδικά σε βρέφη με ηλικία μικρότερη των 2 μηνών.

§  Εμετούς με χρώμα πράσινο, κίτρινο, καφέ ή κόκκινο.

§  Δυσφορία ή πόνο κατά την κατάποση.

§  Απώλεια ή ανεπαρκή πρόσληψη βάρους.

§  Βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή μετά ή κατά τη διάρκεια του γεύματος.

§  Ευερεθιστότητα, έντονους κολικούς, ανήσυχο ύπνο.

§  Ωχρότητα

Πώς γίνεται η διερεύνηση της ΓΟΠ;

Εάν το παιδί σας είναι υγιές και παίρνει ικανοποιητικό βάρος, το πιο πιθανό είναι να μη χρειαστεί κανένας εργαστηριακός έλεγχος κα καμία θεραπεία.

Εργαστηριακές εξετάσεις γίνονται όταν το βρέφος παρουσιάζει κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα:

§  Επίμονες αναγωγές ή εμετούς και ελλιπή πρόσληψη βάρους

§  Αναπνευστικά προβλήματα (βήχα, δύσπνοια) κατά ή μετά τη σίτιση

§  Δυσφορία κατά τη σίτιση και άρνηση του μπιμπερόν

§  Ευερεθιστότητα και κολικούς.

Εάν το κύριο σύμπτωμα του βρέφους είναι οι επίμονες αναγωγές (‘γουλίτσες’) ή εμετοί, τότε οι εξετάσεις συνήθως περιλαμβάνουν τη βαρυούχο διάβαση του ανώτερου πεπτικού (ειδική ακτινογραφία που εξετάζει την ανατομία του ανώτερου πεπτικού).

Εάν το κύριο σύμπτωμα είναι βήχας κατά τη σίτιση ή μετά από αυτή, δύσπνοια ή άλλα αναπνευστικά προβλήματα, τότε μπορεί να χρειαστεί το βρέφος να υποβληθεί σε 24ωρη καταγραφή του ph του οισοφάγου για να βρεθεί πόσο συχνά τα όξινα υγρά του στομάχου παλινδρομούν στον οισοφάγο και εάν η παλινδρόμηση αυτή προκαλεί τα συμπτώματα του βρέφους.

Εάν το κύριο σύμπτωμα του βρέφους είναι κλάμα ή δυσφορία κατά τη σίτιση και άρνηση του μπιμπερόν ή η ύπαρξη αίματος στον εμετό, τότε μπορεί να συστηθεί γαστροσκόπηση, η οποία θα δείξει εάν υπάρχει φλεγμονή στον οισοφάγο, πόσο σοβαρή είναι αυτή ή εάν τα συμπτώματα οφείλονται σε άλλα αίτια, όπως είναι η τροφική αλλεργία.

Όταν υπάρχει υποψία ότι τα συμπτώματα του βρέφους οφείλονται σε ΓΟΠ, τότε συστήνεται η δοκιμαστική θεραπεία. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει τη σίτιση του βρέφους με ειδικό αντιαναγωγικό γάλα εμπλουτισμένο με πηκτική ουσία ή σε επιλεγμένες περιπτώσεις όταν υπάρχει ένδειξη για αλλεργία στο γάλα αγελάδας, με ειδικό υποαλλεργιογονικό γάλα για διάστημα 1 έως 2 εβδομάδων.

πηγη:http://www.iatronet.gr

 

ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ

 

Βασικές δυσκολίες στην Γραφή:

1.	Δυσκολεύεται να γράψει ευανάγνωστα γράμματα.
2.	Παραλείπει/προσθέτει/αντιμεταθέτει γράμματα ή συλλαβές.
3.	Κολλάει λέξεις μεταξύ τους.
4.	Παρουσιάζει καθρεφτική γραφή πχ. ε-3, 6-9
5.	Μπερδεύεται με γράμματα που μοιάζουν οπτικά πχ. ο-α
6.	Μπερδεύεται με γράμματα που μοιάζουν ακουστικά πχ. β-φ
7.	Δυσκολεύεται να αντιγράψει/ να ακούει και να γράφει/ να γράψει αυθόρμητα.
8.	Δεν χρησιμοποιεί σημεία στίξης πχ. κόμματα, τελείες.
9.	Γράφει τηλεγραφικά/ δεν χρησιμοποιεί επίθετα/φτωχό λεξιλόγιο.
10.	Κάνει μη αναμενόμενα ορθογραφικά λάθη.

Βασικές δυσκολίες στην Ανάγνωση - Κατανόηση:

1.	Αργοπορεί/διστάζει/κάνει παύσεις/συλλαβίζει
2.	Παραλείπει λέξεις/συλλαβές/γράμματα.
3.	Πολλές φορές μπορεί να αντικαθιστά λέξεις με άλλες που μοιάζουν μορφικά.
4.	Πολλές φορές μπορεί να αντικαθιστά λέξεις με άλλες που σημαίνουν το ίδιο πχ. κοντός - χαμηλός.
5.	"Πηδάει ή χάνει" τη σειρά.
6.	"Μαντεύει" τις λέξεις και δεν τις διαβάζει.
7.	Παρατονίζει τις λέξεις.
8.	Δεν "χρωματίζει" τη φωνή του ανάλογα με το ύφος του κειμένου.
9.	Δυσκολεύεται να κατανοήσει αυτό που διαβάζει.
10.	Δυσκολεύεται να πει την κεντρική ιδέα/ περίληψη/ λέξεις κλειδιά του κειμένου.
11.	Αρνείται και αποφεύγει να διαβάζει.

 

Στο παρακάτω ερωτηματολόγιο παρουσιάζονται τα βασικά συμπτώματα της Δυσλεξίας/ειδικών μαθησιακών δυσκολιών που αφορούν στα Μαθηματικά και στην εικόνα του παιδιού στο Σχολείο και στο Σπίτι.


Βασικές δυσκολίες στα Μαθηματικά:

1.	Συγχέει την ορολογία των μαθηματικών πχ. συν, πλην, επι.
2.	Δυσκολεύεται στην επίλυση προβλημάτων.
3.	Μπερδεύει αριθμούς που μοιάζουν μεταξύ τους οπτικά πχ. 3,5
4.	Εμφανίζει σύγχυση χωρικού προσανατολισμού πχ. ποιον αριθμό θα γράψω και ποιόν θα κρατήσω.
5.	Κατά την διαδικασία της πράξης μπορεί να ξεχάσει ποια πράξη κάνει ή να συνεχίσει με άλλη πράξη πχ. στην κάθετη αφαίρεση να κάνει ταυτόχρονα και πρόσθεση.
6.	Μπερδεύει τα μαθηματικά σύμβολα πχ. (+, *).
7.	Εμφανίζει καθρεφτική γραφή στους αριθμούς πχ. 3, ε.
8.	Δυσκολεύεται ιδιαίτερα στους μηχανισμούς των πράξεων/να ακολουθήσει βήματα.
9.	Δεν θυμάται την προπαίδεια/χρησιμοποιεί “κόλπα” για να την θυμάται.
10.	Δυσκολεύεται να θυμάται τα κρατούμενα και γενικά το κρατούμενο μπερδεύει όλη την διαδικασία της πράξης.

Εικόνα του παιδιού στο Σχολείο:

1.	Δείχνει αφηρημένο/απρόσεχτο/χωρίς συγκέντρωση.
2.	Ρωτάει συχνά τον διπλανό του που “βρίσκονται”.
3.	Έχει κινητική ανησυχία/διασπαστική συμπεριφορά.
4.	Προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή.
5.	Αποφεύγει να συμμετέχει στο μάθημα.
6.	Ξεχνάει προπαίδεια, ημερομηνίες, ονόματα.
7.	Μπερδεύει βασικές γνώσεις πχ. τους μήνες, εποχές, αλφαβήτα.
8.	Τα πηγαίνει καλύτερα με τις ερωτήσεις από το να “πει” το μάθημα.
9.	Βασικά ορθογραφικά λάθη.
10.	Δείχνει ένα έξυπνο παιδί που δεν τα καταφέρνει σε απλές σχολικές δεξιότητες (ανάγνωση, γραφή)
11.	Δείχνει αδιάφορος για το μάθημα.

Εικόνα του παιδιού στο Σπίτι:

1.	Δείχνει έντονη άρνηση να γράψει και να διαβάσει.
2.	Δεν συγκεντρώνεται όταν διαβάζει και γράφει.
3.	Η μελέτη διαρκεί μεγάλο χρονικό διάστημα.
4.	Χρειάζεται συνεχή παραίνεση για να κάνει τα μαθήματα του (διάβασμα/γράψιμο/μαθηματικά).
5.	Κουράζεται αδικαιολόγητα  γρήγορα όταν κάνει τα μαθήματα του (διάβασμα/γράψιμο/μαθηματικά).

Συμπληρώστε με ένα ν το ερωτηματόλογιο και ανακαλύψτε αν το παιδί/μαθητής εμφανίζει κάποια από τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Αναζητήσετε αξιολόγηση και παρέμβαση έγκαιρα για να βοηθήσετε το παιδί να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες του.

Στην περίπτωση που το παιδί παρουσιάζει τα παραπάνω συμπτώματα, κάτι το οποίο κρίνεται μη αναμενόμενο σε σχέση με την ηλικία του και την τάξη που φοιτά, είναι απαραίτητο να αναζητήσετε την πιθανότητα ύπαρξης Δυσλεξίας/ειδικών μαθησιακών δυσκολιών.

 

* Το συγκεκριμένο ερωτηματόλογιο δεν χρησιμοποιείται ως εργαλείο διάγνωσης ή για άλλο παρόμοιο σκοπό. Η χρήση είναι μόνο ενδεικτική και ενημερωτική.

 

ΠΗΓΗ:ΔΥΣΛΕΞΙΑ AT HOME

 

ΛΟΓΟΙ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τις διαταραχές του λόγου, της φωνής, της ομιλίας σε παιδιά και ενήλικες, όποια κι αν είναι η αιτία αυτών των διαταραχών. Αποσκοπεί στην αντιμετώπιση προβλημάτων επικοινωνίας (λεκτικής ή μη) και στην παραγωγή λόγου. Στοχεύει στην ομαλή ένταξη του ατόμου στο κοινωνικό ή σχολικό περιβάλλον.

Η καθυστέρηση του λόγου, μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες: κληρονομικότητα, διγλωσσία, πρόωρα παιδιά, λάθος γλωσσικά πρότυπα.

 

Οι λογοθεραπευτές επιλέγουν μεθόδους επικοινωνίας ανάλογα με τηνδιαταραχή. Διδάσκουν τους ασθενείς πώς να αρθρώσουν ήχους, να βελτιώσουν τη φωνή τους ή να αυξήσουν τις προφορικές ή γραπτές γλωσσικές τους ικανότητες και να επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά.

Πότε ένα παιδί χρειάζεται λογοθεραπεία
Εάν το παιδί σας παρουσιάζει μια από τις παρακάτω δυσκολίες τότε θα ήταν καλό να απευθυνθείτε σε ένα λογοθεραπευτή για να ελεγχθεί το στάδιο γλωσσικής ανάπτυξης του παιδιού:

Λόγος (γλωσσική έκφραση και κατανόηση):

• Δυσκολεύεται να σχηματίσει προτάσεις.
• Δεν καταφέρνει να εκφράσει τις σκέψεις του με τις σωστές λέξεις.
• Δυσκολεύεται να περιγράψει απλά γεγονότα.
• Κάνει γραμματικά και εκφραστικά λάθη.
• Δυσκολεύεται να ξεκινήσει και να διατηρήσει μια συζήτηση.
• Δυσκολεύεται να κατανοήσει σύνθετες προτάσεις ή οδηγίες.

Άρθρωση/Ομιλία:

• Μπερδεύει ήχους μέσα σε μια λέξη.
• Δυσκολεύεται να αρθρώσει σωστά κάποιους ήχους (π.χ.: θ-δ)
• Παραλείπει ήχους μέσα σε μια λέξη.

Ροή Ομιλίας (τραυλισμός):

• Αδυνατεί να ξεκινήσει τη φράση του.
• Επαναλαμβάνει συλλαβές ή ήχους.
• «Κολλάει» σε συγκεκριμένους ήχους.
• Επιμηκύνει συλλαβές ή ήχους.
• Παρουσιάζει τικ.

 

Η καθυστερημένη ανάπτυξη του λόγου επισημαίνεται όταν ένα παιδί δεν ακολουθεί περίπου τον μέσο όρο των άλλων παιδιών στην ανάπτυξη του λόγου. Για την κατάκτηση των διαφόρων επιπέδων δίδονται ηλικιακά όρια, π. χ. στην ηλικία των    12-18 μηνών το παιδί πρέπει να έχει αρθρώσει τις πρώτες του λέξεις, στην ηλικία των 2-2,5 ετών πρέπει να χρησιμοποιεί προτάσεις 2-3 λέξεων και να κατανοεί απλές εντολές.

Παρότι το κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό ανάπτυξης, δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε στο ότι το παιδί μας είναι μικρό και θα μιλήσει αργότερα. Αν υπάρχει υποψία για κάποια διαταραχή στην επικοινωνία και τον λόγο του παιδιού, θα ήταν πολύ χρήσιμο να λάβει μια λογοθεραπευτική αξιολόγηση, για να διαπιστωθούν τυχόν διαταραχές.

Η έγκαιρη παρέμβαση σε καθυστέρηση του λόγου ή διαταραχή, θα βοηθήσει το παιδί να αποφύγει τις δευτερογενείς συνέπειες, όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση, μειωμένη κοινωνική δραστηριότητα, φόβο για επικοινωνία και έκφραση και σε μεγαλύτερης ηλικίας παιδιά, μαθησιακές δυσκολίες, που σχετίζονται με την εξέλιξη του λόγου τους.

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΚΑΙ……ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

 

 

 

Το καλοκαίρι έφτασε και επικρατεί σύγχυση σε γονείς και θεραπευτές για το αν πρέπει να συνεχιστούν οι συνεδρίες λογοθεραπείας.

            Οι γονείς θεωρούν ότι το καλοκαίρι που κλείνουν τα σχολεία σταματάνε και οι συνεδρίες λογοθεραπείας γιατί συνδέουν το καλοκαίρι με διακοπές - ξεγνοιασιά και το σταμάτημα όλων των δραστηριοτήτων. Όμως οι συνεδρίες λογοθεραπείας πρέπει να συνεχιστούν και αυτή την εποχή γιατί οι ανάγκες των παιδιών, είτε πηγαίνουν στην επόμενη τάξη, είτε μεταφέρονται στην επόμενη σχολική βαθμίδα, μεγαλώνουν.

Οι διακοπές των παιδιών είναι απαραίτητες αλλά μπορούν να γίνουν σε συνεργασία και συνεννόηση με τον θεραπευτή και να βρεθεί μια λύση, ώστε να μην χάνεται η ροή των μαθημάτων. Οι διακοπές μεγάλου χρονικού διαστήματος ίσως επηρεάσουν την απόδοση του παιδιού, ειδικά όταν οι δυσκολίες επιμένουν και μπορεί να  δυσκολέψουν τη σχολική τους ετοιμότητα.

            Οι γονείς δεν πρέπει να μπερδεύεται τις διακοπές του σχολείου με τις διακοπές από τη λογοθεραπεία.

            Μπορείτε να δουλέψετε το υλικό που δίνεται στο παιδί από τον θεραπευτή.

            Σε καμία περίπτωση δεν γινόμαστε πιεστικοί προς το παιδί, αλλά η εξάσκηση μπορεί να γίνει με παιγνιώδη τρόπο.

            Αφήστε το παιδί να κάνει γνωριμίες και να συναναστραφεί με συνομηλίκους του.

            Βρείτε καινούρια παιχνίδια στην παραλία και εμπλουτίστε το λεξιλόγιο των παιδιών.

            Κάντε συζητήσεις που να αναφέρονται στην εποχή που διανύουμε (φρούτα, λαχανικά, ενδυμασία) και βοηθήστε το παιδί να εμπλουτίσει το λεξιλόγιο.

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!

Πολύτιμη η έγκαιρη αντιμετώπιση διαταραχών λόγου ή άρθρωσης

 

 

 

 

Η έγκαιρη διάγνωση είναι αποτελεσματική στην αντιμετώπιση μελλοντικών δυσκολιών. Όποια δυσκολία αντιμετωπίζει το παιδί καλό είναι να προλαμβάνεται για να ξεπεραστεί γρήγορα και ευκολότερα. Τα αποτελέσματα μιας αξιολόγησης που δείχνουν κάποια διαταραχή είτε στο λόγο είτε στην άρθρωση πρέπει να μας εφιστούν την προσοχή.

Πολλοί γονείς απευθύνονται σε ειδικό λόγου για την αντιμετώπιση της όποιας δυσκολίας αντιμετωπίζουν. Άλλοι πιστεύουν ότι θα ξεπεράσει «μόνο» του τις δυσκολίες, ενώ δεν είναι λίγοι όσοι παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους πιέζοντάς το να μιλά καλύτερα.

Δυστυχώς, με τις δυο τελευταίες λύσεις, η όποια δυσκολία όχι μόνο δεν αντιμετωπίζεται αλλά μπορεί να οδηγήσει σε περίπλοκες καταστάσεις. Τέτοιες είναι:

·         η δυσκολία προσαρμογής στο σχολικό περιβάλλον

·          η εμφάνιση μαθησιακών δυσκολιών

·          η δυσκολία στην επικοινωνία και στην έκφραση ιδεών, συναισθημάτων ή σκέψεων

·         δυσκολία του παιδιού να βελτιώσει το λόγο του με αποτέλεσμα να παραμένει το πρόβλημα και να καθυστερεί η αντιμετώπισή του και να είναι αρνητικό στη βοήθεια του ειδικού.

Με τη σειρά τους αυτές οι καταστάσεις είναι πιθανό να προκαλέσουν στο παιδί αίσθημα μειονεξίας, ξεσπάσματα θυμού ή επιθετικότητας και απομόνωση.

Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως όσο πιο νωρίς αντιμετωπιστεί μια δυσκολία τόσο καλύτερα θα είναι για τη ζωή του παιδιού.