Εξοικείωση με τη γραφή, πριν το δημοτικό

 

 

Οι παιδαγωγοί πείθονται ολοένα και περισσότερο, ότι η εκπαίδευση που λαμβάνει το παιδί από τους γονείς του κατά τη βρεφική ηλικία συνιστά παράγοντα αποφασιστικό για την εξέλιξη των νοητικών του ικανοτήτων και την κατάκτηση εννοιών που θα το βοηθήσουν να εργαστεί στη συνέχεια αποδοτικά, με την είσοδό στο σχολείο.

 

Από μελέτες που έχουν γίνει, καταδεικνύεται το γεγονός ότι η πιο ενεργητική περίοδος ανάπτυξης -σωματικής και νοητικής- του παιδιού, είναι το διάστημα από τη γέννηση μέχρι και την ηλικία των 4 χρόνων, οπότε και μπορούμε να λάβουμε σημαντικές πλέον ενδείξεις για τη νοημοσύνη του παιδιού. Εύλογο είναι λοιπόν, ότι τα ερεθίσματα που θα προσφέρουν οι γονείς στο παιδί τα πρώτα αυτά χρόνια της ζωής του – και κυρίως η μητέρα, που περνά συνήθως περισσότερο χρόνο με το παιδί - είναι αυτά που θα καθορίσουν την μετέπειτα συναισθηματική και νοητική εξέλιξή του και ακαδημαϊκή πρόοδο.

 

Ένα παιδί που έχει δεχθεί ποικιλία εμπειριών στο ξεκίνημα της ζωής του είναι λοιπόν ένα παιδί που αναμένουμε να εξελιχθεί ικανοποιητικά σε κάθε τομέα και να έχει καλή επίδοση στο σχολείο.

Αντίθετα, το παιδί της προσχολικής ηλικίας που δεν είναι σε θέση:

να διακρίνει τα διάφορα μεγέθη και σχήματα ή να συναρμολογήσει ένα παζλ, θα ενδέχεται να έχει αργότερα μεγάλη δυσκολία στην ανάγνωση και γραφή, καθώς και οι δύο συνιστούν δεξιότητες που προαπαιτούν την αναγνώριση λεπτών διαφορών ανάμεσα στα γράμματα, προκειμένου να σχηματιστούν συλλαβές, λέξεις και προτάσεις αργότερα.

 

Καλό θα ήταν ο γονιός να εξοικειώνει το παιδί με τα «σύνεργα» του γραπτού λόγου από πολύ νωρίς.

• Χρωματιστά μολύβια και χαρτί μπορούν να δοθούν στο παιδί ήδη από την ηλικία των 18 μηνών.
• Το φύλλο χαρτιού πρέπει να είναι αρκετά μεγάλο, ώστε να επιτρέπει την ελεύθερη κίνηση του χεριού.
• Μεγάλα πρέπει επίσης να είναι και τα πρώτα μολύβια, ώστε να μπορεί το παιδί να τα πιάνει με όλο του το χέρι.
• Αργότερα, καθώς θα εξελίσσεται ο συναρμονισμός των μυών, γύρω στα 4 χρόνια, μπορείτε να του δώσετε μικρότερα μολύβια, αφού θα είναι πλέον σε θέση να τα πιάνει με το δείχτη και τον αντίχειρα.
• Από τα 3 του χρόνια το παιδί είναι συνήθως έτοιμο να αναλάβει δραστηριότητες λεπτής κινητικότητας, όπως να περνάει χάντρες σε μια κλωστή, να κυλάει μπίλιες, ή να δουλεύει με πλαστελίνη. Τέτοιου τύπου δραστηριότητες ενισχύουν τους μύες κάθε δαχτύλου και αναπτύσσουν την χειροτεχνική επιδεξιότητα.

Οι προγραφικές ασκήσεις είναι επίσης αναγκαίες, για την εκμάθηση των γραμμάτων και των αριθμών. Σκοπός τους είναι να θεμελιώσουν και να εδραιώσουν στο παιδί την κατάκτηση της εικόνας του γράμματος αλλά και της αλληλουχίας των κινήσεων που απαιτούνται προκειμένου αυτή να αναπαραχθεί. Το παιδί, για να κατακτήσει πλήρως την κίνηση και την χειρονομία της γραφής, χρειάζεται να ισορροπήσει τις μυϊκές του δυνάμεις και να χειριστεί με ευλυγισία κάθε άρθρωση του χεριού. Η εκπαίδευση αυτή πρέπει να έχει ήδη αρχίσει πριν το παιδί πάρει μολύβι στο χέρι του. Με τον γραφισμό θα καταπιαστούμε αφού έχει προηγηθεί η εκπαίδευση αυτή.

Οι ασκήσεις μπορούν να γίνουν στον πίνακα ή σε ένα χαρτόνι κολλημένο στον τοίχο, με μαρκαδόρους, ξυλομπογιές, ή με κηρομπογιές. Ασκήσεις που ενδείκνυνται για το στάδιο αυτό είναι:

• Σχεδίαση οριζόντιων και κάθετων γραμμών
• Σχεδίαση ημικύκλιου, κύκλου, τετραγώνου. (Η φορά των σχεδίων είναι πάντα δεξιόστροφη)
• Σχεδίαση κυμάτων
• Σχεδίαση ελατηρίων
• Σχεδίαση κορυφών
• Σχεδίαση σπιτιού, με σχηματισμό αρχικά ενός τετραγώνου και έπειτα μιας κορυφής
• Σχεδίαση τριγώνου

Από τα 5 τους χρόνια, τα παιδιά θα πρέπει να αρχίσουν να εκτελούν τις ασκήσεις σε φύλλο χαρτιού πάνω στο τραπέζι. Συχνά, ειδικά τις πρώτες φορές, το πιάσιμο του μολυβιού είναι αρκετά χαλαρό. Για να το βελτιώσουν, τα παιδιά πρέπει να αποκτήσουν αρκετή μυϊκή δύναμη και ευλυγισία των αρθρώσεων. Οι παραπάνω ασκήσεις βοηθούν και σ’ αυτό. Επιπλέον, μπορείτε να προσθέσετε ασκήσεις:

• όπου το παιδί οφείλει να χαράξει ένα δρόμο ανάμεσα σε δυο παράλληλες γραμμές.
• με τυπωμένα σχέδια, όπου το παιδί ακολουθεί (πατώντας απλώς από πάνω με το μολύβι) τις γραμμές του σχεδίου, χωρίς να σηκώνει από το χαρτί το μολύβι του.
• το παιδί  να ενώσει τελείες, προκειμένου να αναπαραστήσει ένα συγκεκριμένο πρότυπο που του δίνεται.

 

Το παιδί μου μιλάει αλλά δεν μπορεί να πει κάποια γράμματα

 

Η δυσκολία που παρουσιάζουν κάποια παιδιά στην παραγωγή συγκεκριμένων ήχων / φωνημάτων αποτελεί το πιο συχνό πρόβλημα ομιλίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, κυρίως.

Αυτό συνήθως οφείλεται σε μη ακριβή τοποθέτηση, δηλαδή το παιδί δεν ακολουθεί τον ακριβή τρόπο παραγωγής του κάθε ήχου. Είτε δεν τοποθετεί σωστά τα όργανα της άρθρωσης (χείλη, δόντια, γλώσσα), είτε τα τοποθετεί αλλά σε λάθος θέση και τόπο άρθρωσης.
Κάθε δυσκολία στην ομιλία ενός παιδιού θα πρέπει να αξιολογείται από ειδικό ώστε να αποκατασταθεί και να μην παρουσιάσει συνέπειες στην μετέπειτα σχολική πορεία του.

 

 

ΜΗΠΩΣ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ;

 

Κάποιες ενδείξεις μπορεί να είναι:

 

• Δεν κατανοεί πάντα αυτό που του λέτε, δεν αντιδρά κατάλληλα στις οδηγίες που του δίνετε ή δεν ανταποκρίνεται στις προσπάθειες που κάνετε να επικοινωνήσετε μαζί του.
• Μιλά "μωρουδίστικα" και η ομιλία του δεν έχει "καθαρίσει". Πρόσωπα που δεν το βλέπουν συχνά δεν το καταλαβαίνουν.
• Η άρθρωσή του δεν έχει ακρίβεια και ορισμένες φορές ακούγεται σαν να "μασάει" τις λέξεις.
• Δεν έχει λεξιλόγιο το ίδιο πλούσιο με άλλα παιδιά της ηλικίας του. Παρότι είναι σε ηλικία που πηγαίνει σε παιδικό σταθμό κάνει φράσεις μόνο με δύο-τρεις λέξεις χωρίς να χρησιμοποιεί άρθρα, προθέσεις, ή άλλα γραμματικά στοιχεία ή δε συντάσσει σωστά.
• Δε δείχνει σημεία επικοινωνίας με το περιβάλλον. Δεν αντιδρά σε ήχους.
• Κάνει στερεοτυπικές, μονότονες και επαναλαμβανόμενες κινήσεις του σώματος, των άκρων ή του κεφαλιού. Δεν εδραιώνει βλεμματική επαφή με πρόσωπα ή αντικείμενα. Το παιχνίδι του είναι μηχανικό και δεν έχει συμβολισμό. Ασχολείται με ιδιόρρυθμο τρόπο με τα αντικείμενα και τα παιχνίδια του και έχει εμμονές. Η ομιλία του αρκετές φορές είναι άσχετη με τη συζήτηση ή με τις ερωτήσεις που του κάνετε.
• Δυσκολεύεται να ξεκινήσει να μιλά, κολλάει στον πρώτο ήχο της λέξης ή επαναλαμβάνει πολλές φορές την πρώτη συλλαβή. Επαναλαμβάνει μικρές λέξεις όπως το "και" ή τα άρθρα των λέξεων.
• Δυσκολεύεται να μάθει πράγματα καθημερινής ρουτίνας ακόμα και μετά από πολλές προσπάθειες. Δεν διατηρεί αυτή τη γνώση και το ίδιο πράγμα δεν μπορεί να το ξανακάνει την επόμενη μέρα.
• 'Έχει δυσκολίες στο γραπτό λόγο δηλαδή στη ανάγνωση και τη γραφή.

Το παιδί με δυσκολίες στην ομιλία, το λόγο ή την επικοινωνία δεν παρουσιάζει απαραιτήτως όλες τις ανωτέρω ενδείξεις. Εάν παρατηρείτε έστω και ένα από τα ανωτέρω χαρακτηριστικά καλό θα είναι να επικοινωνήσετε με έναν λογοθεραπευτή.

 

 

 

Παιδιά και αριθμοί: πως να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να γίνουν πιο ικανά στα μαθηματικά

Σίγουρα έχετε αναρωτηθεί ποια είναι τα καλύτερα παιχνίδια για τα παιδιά σας και ποια ερεθίσματα θα τα κάνουν πιο έξυπνα. Παλαιότερα υπήρχε μια φήμη που υποστήριζε πως τα παιδιά που ακούν κλασσική μουσική και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και κατά τη διάρκεια της βρεφικής ηλικίας γίνονται πιο έξυπνα, η φήμη αυτή όμως δεν υποστηρίχθηκε από τις έρευνες. Μια νέα έρευνα όμως, έφερε στο φώς σημαντικά στοιχεία για την ανάπτυξη της μαθηματικής ικανότητας στα παιδιά.

Προηγούμενες έρευνες έχουν αποδείξει ότι τα παιδιά που δέχονται πολλά γλωσσικά ερεθίσματα είτε από παραμύθια, είτε επειδή οι γονείς περνούν χρόνο μιλώντας τους και εξηγώντας τους, συμβάλλουν σημαντικά στην καλή εξέλιξη της γλωσσικής ικανότητας. Πρόσφατη έρευνα απέδειξε το ίδιο και για τη μαθηματική ικανότητα. Πιο συγκεκριμένα, η έρευνα υποδεικνύει ότι τα παιδιά από δεκατεσσάρων έως τριάντα μηνών που δέχονται περισσότερα μαθηματικά ερεθίσματα, τείνουν να έχουν πολύ καλή απόδοση στα μαθηματικά του σχολείου και να κατανοούν με μεγαλύτερη ευκολία σύνθετες μαθηματικές έννοιες καθώς μεγαλώνουν. Ήδη από το προνήπιο είναι εμφανής η διαφορά στη μαθηματική ικανότητα του κάθε παιδιού.

Σαν ορόσημο μπαίνουν οι δεκατέσσερις μήνες ζωής έτσι ώστε να έχει προηγηθεί μια βασική γλωσσική εξέλιξη. Αφού το παιδί αρχίσει να κατανοεί λεξούλες αρχίστε να εισάγετε αριθμητικές έννοιες στο λεξιλόγιο του. Δεν χρειάζεται να είναι κάτι πολύπλοκο, ούτε να αρχίστε να κάνετε μαζί του μαθηματικές πράξεις και εξισώσεις, έτσι το μόνο που θα καταφέρετε θα είναι να το μπερδέψετε.

Πώς να το βοηθήστε να γίνει πιο ικανό στα μαθηματικά

Αυτό που χρειάζεται είναι να εξοικειωθεί με τους αριθμούς γι αυτό να χρησιμοποιείτε απλές αριθμητικές λέξεις όσο πιο συχνά μπορείτε. Όταν λέμε απλές εννοούμε όντως πολύ απλές όπως στα παρακάτω παραδείγματα

• Αρχίστε να του δείχνετε τους αριθμούς (1: αυτό είναι το ένα, 2: αυτό είναι το δύο κ.ο.κ.)
• Αρχίστε να μετράτε μαζί του (ένα, δύο, τρία, τέσσερα)
• Αρχίστε να αριθμείτε αντικείμενα (ένα παπούτσι, ένα μπισκότο)
• Χρησιμοποιήστε τους αριθμούς για ένα σετ από ίδια αντικείμενα (ένα κουτί μπισκότα, ένα ζευγάρι παπούτσια)
• Χρησιμοποιήστε τους αριθμούς σε σχέση το χρόνο (ένα μπισκότο την ημέρα, ένα χρώμα τη φορά, μόνο μια καραμέλα για τώρα)
• Εισάγετε τους αριθμούς όσο πιο συχνά μπορείτε στο παιχνίδι του (κρυφτό, ένα δύο τρία φτου και βγαίνω), σε παιδικά τραγούδια (μια ωραία πεταλούδα..), στα παραμύθια (ήτανε δώδεκα βασιλοπούλες..), και στην καθημερινότητα σας (θέλεις ένα ή δύο μπισκότα;, Αυτή την εβδομάδα πήγαμε δύο φορές στην παιδική χαρά)

Είναι πολύ σημαντικό να θυμάστε ότι δεν χρειάζεται κάτι πιο πολύπλοκο. Σύμφωνα με τους ερευνητές η χρήση και μόνο αριθμητικών λέξεων (ένα, δύο, δέκα κτλ.) είναι που κάνει τη διαφορά. Επίσης, δεν χρειάζεται καν να απαιτείτε από το παιδί σαν να αναπαράγει αυτά που του λέτε και μόνο που τα ακούει από εσάς είναι αρκετό. Όσο πιο συχνά χρησιμοποιείτε αριθμούς στον καθημερινό σας διάλογο με το παιδί σας τόσο πιο ικανό είναι να κατανοήσει ακόμα και πιο πολύπλοκες μαθηματικές έννοιες μεγαλώνοντας. Ακόμα και όταν δε δείχνει να καταλαβαίνει να είστε σίγουροι ότι αφομοιώνει μέσα του αυτά που λέτε.

Χρησιμοποιείστε λοιπόν αριθμούς με το παιδί σας και μεγάλη προσοχή μην φτάσετε στην υπερβολή!

www.kepeo.com

 

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΤΡΑΥΛΙΖΕΙ

 

Ο τραυλισμός δεν παρουσιάζεται με την ίδια μορφή σε όλα τα παιδιά της ίδιας ηλικίας. Σας συνιστούμε, λοιπόν, να διαβάσετε ολόκληρο το φυλλάδιο για να επιλέξετε τα στοιχεία που αρμόζουν στην περίπτωση του παιδιού σας. Οι περισσότερες από τις υποδείξεις είναι χρήσιμες για όλα τα παιδιά. Ίσως χρειαστεί να αλλάξετε τη μέθοδο διδασκαλίας ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος στιγματισμού του παιδιού που τραυλίζει. Συνεργασία με έναν λογοθεραπευτή συνιστάται σε αυτές τις περιπτώσεις.

 

ΤΟ ΜΙΚΡΟ ΠΑΙΔΙ

Πολλά μικρά παιδιά παρουσιάζουν μερικές φορές δυσκολίες στη ροή του λόγου ειδικά όταν βρίσκονται υπό πίεση. Δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στη φυσιολογική δυσκολία στη ροή του λόγου και στο τραυλισμό, αν και υπάρχουν μεμονωμένα χαρακτηριστικά που αντιστοιχούν σε καθεμιά από τις δύο κατηγορίες.

 

Οι φυσιολογικές δυσκολίες στη ροή του λόγου είναι συνήθως χαλαρές επαναλήψεις συχνά ολόκληρων λέξεων είτε στην αρχή είτε στο τέλος μιας φράσης. Αυτές οι διακοπές γίνονται πιο έντονες όταν το παιδί είναι πολύ κουρασμένο, αναστατωμένο, νευρικό ή συγκινημένο.

 

Υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος να αναπτυχθεί τραυλισμός όταν το παιδί συχνά «κολλάει» σε λέξεις, επιμηκύνει ή επαναλαμβάνει μέρη λέξεων ή καταβάλλει υπερβολική προσπάθεια για να τις ολοκληρώσει. Είναι επίσης ανησυχητικό όταν το ίδιο το παιδί αντιλαμβάνεται και αναστατώνεται από τις δυσκολίες που συναντά στην ομιλία του.

 

Ωστόσο, δεν είναι εύκολο να βεβαιώσουμε εάν το παιδί τραυλίζει ή όχι γιατί οι δυσκολίες στην ομιλία μεταβάλλονται από μέρα σε μέρα και κάτω από διαφορετικές συνθήκες. Γι’ αυτό χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί. Αρχικά, συζητήστε με τους γονείς για την ομιλία του παιδιού ώστε να εξακριβώσετε εάν οι ίδιες δυσκολίες παρουσιάζονται στο σπίτι. Σ’ αυτή την περίπτωση, μπορείτε να ενημερώσετε τους γονείς για τη δυνατότητα συνεργασίας με έναν/ μία λογοπεδικό. Παράλληλα, μπορείτε από την πλευρά σας να βοηθήσετε το παιδί λαμβάνοντας υπόψη κάποιους βασικούς παράγοντες.

• Μιλάτε πιο αργά ώστε τα παιδιά να καταλάβουν ότι υπάρχει πλεόνασμα χρόνου. Όταν εσείς οι ίδιοι μιλάτε πιο αργά βοηθάτε το παιδί που τραυλίζει, χωρίς να επικεντρώσετε άμεσα την προσοχή σας στον τραυλισμό.
• Προσπαθήστε να έρθετε στο ίδιο επίπεδο με το παιδί σωματικά και χρησιμοποιείτε μια γλώσσα που μπορεί να γίνει εύκολα κατανοητή.
• Μειώστε τον αριθμό των ερωτήσεων που κάνετε. Αν χρειάζεστε πληροφορίες από ένα παιδί που τραυλίζει, μπορείτε να διατυπώσετε την ερώτησή σας δίνοντας του κάποια επιλογή, π.χ. «Συνέβη κατά τη διάρκεια του μαθήματος ή στο διάλειμμα;» Ερωτήσεις με την μορφή επιλογών διευκολύνουν όλα τα παιδιά με προβλήματα στο σχηματισμό προτάσεων.
• Μπορούμε να δείξουμε στο παιδί ότι του συμπαραστεκόμαστε βοηθώντας το να εκφράσει τα συναισθήματά του, π.χ. «Καταλαβαίνω ότι είσαι πολύ εκνευρισμένος». Σχόλια που αφορούν συγκεκριμένες λέξεις ή ήχους που δυσκόλεψαν το παιδί σε βοηθούν.
• Υπάρχουν μερικές συνθήκες ομιλίας κάτω από τις οποίες το παιδί έχει μεγαλύτερη ευχέρεια στο λόγο:

         Όταν μιλάει ταυτόχρονα με κάποιον άλλο

      Όταν απαγγέλλει γνωστές σειρές όπως οι μέρες της εβδομάδας ή οι αριθμοί

      Όταν τραγουδάει ή λέει γνωστές λέξεις με ρυθμό όπως στην ποίηση

      Όταν χρησιμοποιεί κινήσεις στην ομιλία

 

Σε γενικές γραμμές η ενασχόληση των παιδιών με υλικό που είναι γνωστό μειώνει το άγχος επικοινωνίας.

• Πρέπει επίσης να έχουμε υπόψη μας κάποιες συνθήκες που είναι πιθανό να επιδράσουν αρνητικά στην ομιλία του παιδιού, ώστε να τις αποφεύγουμε:

      Η βιασύνη όταν πρόκειται το παιδί να ολοκληρώσει λέξη ή πρόταση

      Η διακοπή του λόγου του παιδιού από τρίτους

      Η προσπάθειά του να μιλήσει κάτω από ανταγωνιστικές συνθήκες

      Ο φόβος για τις συνέπειες όσων θα ειπωθούν

      Η έκφραση περίπλοκων ιδεών

      Η χρήση καινούριου λεξιλογίου και συντακτικών δομών

 

Οι παράγοντες που αυξάνουν ή μειώνουν την ευχέρεια του λόγου θα μας δώσουν μερικές ιδέες για το πώς μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί.

 Πολλά παιδιά έχουν περιόδους ευφράδειας κατά τις οποίες είναι καλό να προσφέρουμε ευκαιρίες για τη βελτίωση του προφορικού λόγου.

Μερικά παιδιά χρειάζονται περισσότερη βοήθεια όταν μαθαίνουν να διαβάζουν, αφού κάποια αβεβαιότητα στην ανάγνωση συγκεκριμένων λέξεων μπορεί να ενισχύσει τον τραυλισμό.

Συγκεκριμένες μέθοδοι ανάγνωσης μπορούν να ενισχύσουν την ευφράδεια, βοηθώντας το παιδί να δοκιμάσει να προφέρει μια καινούρια ή δύσκολη λέξη.

Όλα τα παιδιά έχουν μεγαλύτερη ευφράδεια όταν μιλούν για κάτι που τους ενδιαφέρει προσωπικά.

Προσπαθήστε να μη δείχνετε αμηχανία όταν το παιδί παρουσιάζει προβλήματα. Αν μπορείτε μένετε ήρεμοι, ευγενικοί και προσιτοί, υπάρχουν πιθανότητες να υποστηρίξετε το παιδί στις δυσκολίες του κατά τον ίδιο τρόπο με τον οποίον βοηθάτε στην επίλυση των προβλημάτων της καθημερινής σχολικής ζωής. Αν είστε νευρικοί μπορεί η ανησυχία του παιδιού να αυξηθεί κάνοντας έτσι την κατάσταση δυσκολότερη και για τους δυο σας.

 

 

 

 

ΑΠΟ ΤΟ: «THE ADULT WHO STAMMERS – GUIDANCE FOR ADULT STAMMERERS – THE ASSOCCIATION FOR STAMMERERS»

 

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΣΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ