Πώς μπορώ ως γονέας να βοηθήσω την εξέλιξη ομιλίας του παιδιού μου;

Όσο περιττό και αν σας φαίνεται να μιλάτε σε ένα νεογέννητο που δεν μπορεί να σας απαντήσει, τόσο σημαντικό είναι για την εξέλιξή του, γιατί μιλώντας του από την πρώτη στιγμή της γεννήσεώς του με απλά λόγια ενθαρρύνετε το ενδιαφέρον του για την ομιλία, ενώ παράλληλα του δείχνετε την αγάπη και την φροντίδα σας. Ακούγοντάς σας, το μωρό θ' αρχίσει να μιμείται ήχους (πρώτο σημάδι ότι εξελίσσεται η γλωσσική και νοητική του ικανότητα).
Πρέπει λοιπόν:

Ø  Να ανταποκρίνεστε στις φωνούλες του μωρού σας με απλές και σωστές λέξεις και προτάσεις.

Ø  Να του μιλάτε καθώς το φροντίζετε κατά την διάρκεια της ημέρας.

Ø    Να του λέτε τραγουδάκια και παιδικές ιστορίες.

Ø   Να δείχνετε ενδιαφέρον για όλους τους ήχους  ακούτε μαζί του (π.χ. το χτύπημα του κουδουνιού, ήχοι ζώων).

Ø   Να παίρνετε το παιδί σας σε καινούργια μέρη και να του γνωρίζετε καινούργια πράγματα.

Ø  Να παίζετε μαζί του απλά παιχνίδια, όπως «κου κου τα», «κου πε πε».

Ø   Να του μαθαίνετε τα ονόματα των αντικειμένων που χρησιμοποιεί καθημερινά (πιάτο, ποτήρι).

Ø   Να του μάθετε τα ονόματα των οικείων του προσώπων.

Ø  Να ονομάζετε τα μέρη του σώματός σας και να τα δείχνετε και στο παιδί σας.

Ø   Να το ανταμείβεται και να ενθαρρύνετε τις πρώτες προσπάθειες σχηματισμού νέων λέξεων που κάνει.

Ø  Να του περιγράφετε με μικρές και απλές φράσεις οτιδήποτε κάνετε όταν είσαστε μαζί του.

Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής – Υπερκινητικότητα

Η υπερκινητικότητα που παρουσιάζουν μερικά παιδιά είναι μία διαταραχή που σχετίζεται με αυξημένη κινητική δραστηριότητα και παρορμητικότητα σε σχέση με την ηλικία του παιδιού και το στάδιο της ανάπτυξης  του.

        Το υπερκινητικό παιδί συχνά δυσκολεύεται να συγκεντρώσει την προσοχή του σε ένα αντικείμενο ή μια δραστηριότητα. Σε αυτήν την περίπτωση λέμε ότι παράλληλα με την υπερκινητικότητα παρουσιάζει και σύνδρομο διάσπασης προσοχής. Η διαταραχή γίνεται αντιληπτή κυρίως όταν το παιδί καλείται να λειτουργήσει σε κάποια ομάδα, όπως στον παιδικό σταθμό, στο νηπιαγωγείο ή στο σχολείο.

Τα συμπτώματα της υπερκινητικότητας - παρορμητικότητας (σύμφωνα με το DSM-IV)T
To παιδί για να χαρακτηριστεί υπερκινητικό – παρορμητικό, πρέπει να παρουσιάζει 6 από τα παρακάτω συμπτώματα, τουλάχιστον για διάστημα 6 μηνών, σε βαθμό τέτοιο που δε φαίνεται λογικό να συμβαδίζουν με το επίπεδο της ανάπτυξης του.

• Κουνάει τα χέρια ή τα πόδια ή κουνιέται διαρκώς στην καρέκλα του.
• Έχει δυσκολία να παραμείνει καθιστό όταν του το ζητάμε.
• Αφαιρείται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα.
• Συχνά τρέχει ή σκαρφαλώνει σε συνθήκες μη αρμόζουσες.
• Συχνά έχει δυσκολία να παραμείνει ήρεμος σε παιχνίδια ή δραστηριότητες κατά την διάρκεια του ελεύθερου του χρόνου.
• Συχνά μιλάει πολύ.
• Αφήνει να του ξεφύγει η απάντηση σε μία ερώτηση που δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί.
• Δυσκολεύεται συχνά να περιμένει την σειρά του.
• Διακόπτει συχνά ή επιβάλλει την παρουσία του στο παιχνίδι.

 

Διάσπαση προσοχής
Μερικά από τα συμπτώματα αυτά γίνονται αντιληπτά πριν από τα 7 χρόνια του παιδιού.

• Δεν καταφέρνει να συγκεντρώνει την προσοχή του στις λεπτομέρειες ή κάνει λάθη σε όσα υπαγορεύονται, στις σχολικές εργασίες και σε άλλες δραστηριότητες.
• Δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στην εργασία που κάνει ή στο παιχνίδι.
• Δείχνει ότι δεν ακούει όταν του απευθύνουν τον λόγο.
• Δεν συμμορφώνεται με τις συμβουλές και δεν καταφέρνει να ολοκληρώσει τις σχολικές δραστηριότητες, γεγονός που οφείλεται στην αδυναμία του να καταλάβει οδηγίες.
• Έχει δυσκολία στην οργάνωση των εργασιών και των δραστηριοτήτων του.
• Αποφεύγει τις εργασίες που απαιτούν συνεχή νοητική προσπάθεια.
• Χάνει συχνά τα απαραίτητα αντικείμενα, τις εργασίες του.
• Αποσπάται εύκολα από εξωτερικά ερεθίσματα.
• Ξεχνά συχνά και σε καθημερινή βάση.

 

Οι εκδηλώσεις αυτής της διαταραχής εμφανίζονται με διαβαθμίσεις. Παρατηρούμε έτσι ότι :

• Υπάρχει επιδείνωση των συμπτωμάτων σε συνθήκες που απαιτούν προσοχή όπως δηλαδή όταν το παιδί πρέπει να προσέξει τον δάσκαλο στην τάξη.
• Η υπερκινητικότητα μεταφράζεται σε υπερβολική φλυαρία, σε αδυναμία για ήρεμο παιχνίδι και ασυνέπεια προς την χρήση κανόνων του παιχνιδιού.
• Η παρορμητικότητα συχνά φαίνεται στην τάξη από τις βασικές απαντήσεις που δίνει το παιδί, χωρίς όμως ο δάσκαλός του να έχει ολοκληρώσει την ερώτησή του.

 

Λογοθεραπεία

 Η ικανότητα της ομιλίας και του λόγου μας δίνει την δυνατότητα να εκφράζουμε τις επιθυμίες, τις ανάγκες και τις απόψεις μας. Είναι λοιπόν ιδιαίτερα σημαντικό, να αναπτυχθεί ο τομέας της λεκτικής επικοινωνίας στα παιδιά με στόχο την ομαλή κοινωνικοποίησή τους και την επιτυχία στο σχολείο.

Πότε ένα παιδί χρειάζεται λογοθεραπεία;
• όταν δεν παράγει ήχους, στην ηλικία των 12 μηνών
• όταν δεν χρησιμοποιεί λεξούλες για να ζητήσει κάτι, στην ηλικία των18-24 μηνών
• όταν δεν σχηματίζει προτάσεις, στην ηλικία των 2-3 ετών
• όταν δυσκολεύεται να παράγει ή μπερδεύει ήχους σε μία λέξη (π.χ. να μη λέει καλά το «σ», το «δ» το «ρ» κ.ά)

• όταν δεν μπορείτε να καταλάβετε το παιδί σας όταν μιλάει
• όταν παραλείπει ήχους ή/και συλλαβές από τις λέξεις
• όταν δείχνει να μην κατανοεί πλήρως τον προφορικό λόγο.
• όταν δεν βρίσκει τις κατάλληλες λέξεις που χρειάζεται για να εκφραστεί και να συντάξει σωστά τις προτάσεις του

Πώς βοηθάει η λογοθεραπεία στην καθυστέρηση λόγου;
Πολλά παιδιά στην εξέλιξη της ανάπτυξής τους παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ομιλία, με αποτέλεσμα να χρειάζονται βοήθεια. Η λογοθεραπεία είναι μια επιστημονική ειδικότητα και εφαρμόζεται σε παιδιά και ενήλικες που παρουσιάζουν διαταραχές στο λόγο και στην ομιλία. Στόχος της είναι να βοηθήσει τα παιδιά ώστε να μπορέσουν να αναπτύξουν την ικανότητα του λόγου και της ομιλίας σύντομα. Μελέτες έχουν δείξει ότι υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της καθυστέρησης της ομιλίας και των μαθησιακών δυσκολιών. Είναι σημαντικό η παρέμβαση να γίνεται έγκαιρα για την καλύτερη αντιμετώπιση της δυσκολίας. 

Πώς βοηθάει η λογοθεραπεία στη σωστή άρθρωση των λέξεων;

Η λανθασμένη άρθρωση πολλές φορές μοιάζει με τη «μωρουδίστικη» ομιλία, επειδή πολλά παιδιά δεν προφέρουν σωστά φθόγγους - συλλαβές - λέξεις, όπως π.χ. νερό - νεό, θάλασσα - φάλασσα. Οι φθόγγοι μαθαίνονται με μια διαδοχική σειρά. Μερικά παιδιά όμως μολονότι μεγαλώνουν, δεν μπορούν να βελτιώσουν την προφορά της ομιλίας τους και συνεχίζουν να κάνουν λάθη σε αυτά. Τα παιδιά χρειάζονται εκπαίδευση με λογοθεραπεία ώστε σύντομα να μπορούν να αρθρώνουν σωστά.

Τι είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα;

Ο όρος αναφέρεται στην μεγάλη διάσπαση προσοχής και στην υπερδραστηριότητα. Τα υπερκινητικά παιδιά βρίσκονται διαρκώς σε υπερδιέγερση και κίνηση, προκαλούν μονίμως φασαρία και συνήθως παρουσιάζουν:

Καθυστέρηση στην ομιλία

Δυσκολία στην εκμάθηση ανάγνωσης

Αδεξιότητα στις κινήσεις

Αδυναμία προσανατολισμού στο χώρο

·        Το βασικό χαρακτηριστικό της Διαταραχής (ΔΕΠΥ) είναι η απροσεξία και η υπερκινητικότητα / παρορμητικότητα.

Συμπτώματα ΔΕΠΥ

Θα πρέπει οι δυσκολίες που προκύπτουν από τη διαταραχή να είναι εμφανείς σε δύο τουλάχιστον περιβάλλοντα (π.χ. στο σπίτι και στο σχολείο).

Τα παιδιά ηλικίας 4 έως 6 ετών:

•       τρέχουν από τη μια μεριά του δωματίου στην άλλη,
•     ψάχνουν τις τσάντες των επισκεπτών,
•    μιλούν συνέχεια,
•    βγαίνουν από το σπίτι τρέχοντας χωρίς να ειδοποιήσουν τους γονείς τους,
•    δεν κοιτούν αριστερά-δεξιά όταν περνούν τον δρόμο,
•    ανεβαίνουν στα έπιπλα,
•   δεν κάθονται σ' ένα μέρος,
•     κουνούν συνέχεια τα πόδια τους,
•     πηδούν από τη μια ασχολία στην άλλη,
•    κοιμούνται αργά,
•    ξυπνούν νωρίς,

Όταν τα παιδιά αυτά πάνε σχολείο:

• δεν μπορούν να εστιάσουν την προσοχή τους,

• μοιάζουν αφηρημένα,
• δεν ακούνε τι λέει ο δάσκαλος,
• σηκώνονται από τη θέση τους,
• η προσοχή τους διασπάται με το παραμικρό,
• δεν μπορούν να ολοκληρώσουν τα μαθήματα τους,
• ξεχνούν τα βιβλία τους και τα μολύβια τους,
• απαντούν στον δάσκαλο χωρίς να περιμένουν τη σειρά τους ή ΄
  χωρίς να ερωτηθούν,
• διακόπτουν, δεν περιμένουν στη γραμμή για να μπουν στην τάξη,
• δεν ακολουθούν τους κανόνες των παιχνιδιών όταν παίζουν
  με τα άλλα παιδιά.

 

Γενικά, τα σημεία της διαταραχής μπορεί να είναι ελάχιστα, όταν:

• το άτομο βρίσκεται κάτω από αυστηρό έλεγχο,
• αντιμετωπίζει κάποια καινούρια κατάσταση,
• ασχολείται με κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον,
• επιβραβεύεται συστηματικά για την καλή του συμπεριφορά.

Αντίθετα, τα συμπτώματα συνήθως είναι έντονα όταν το άτομο βρίσκεται σε μια ομάδα.  Καθώς τα παιδιά ωριμάζουν, τα συμπτώματα γίνονται λιγότερο εμφανή, ώστε στην εφηβεία η υπερκινητικότητα /
παρορμητικότητα παρουσιάζεται συνήθως σαν εξωτερική και εσωτερική ανησυχία. Βέβαια, όλη αυτή η συμπτωματολογία επηρεάζει αρνητικά τη σχολική, κοινωνική και επαγγελματική

λειτουργικότητα

Ηλικίες που τα παιδιά παράγουν τα φωνήματα και τα συμπλέγματα χωρίς δυσκολίες άρθρωσης

Στην πλειοψηφία των παιδιών η ομιλία αρχίζει να αναπτύσσεται με σχηματισμένες λέξεις μετά το πρώτο έτος της ζωής του παιδιού. Το λεξιλόγιο αυξάνεται σταδιακά και αρχίζουν οι λέξεις να παράγονται ακόμα πιο καθαρά με την πάροδο του χρόνου.  

Ο πρώτος ήχος που παράγει ένα παιδί με τη γέννηση του είναι το κλάμα. Είναι το μόνο μέσο που διαθέτει αρχικά για να επικοινωνήσει λεκτικά , έπειτα, αρχίζει να αναπτύσσεται το βάβισμα, που είναι διάφοροι ήχοι, που παράγει το παιδί προκειμένου να επικοινωνήσει.

Στην ηλικία των 6 μηνών μουρμουρίζει χρησιμοποιώντας τους ήχους μ, π, μπ.

Στην ηλικία των 2,5-3 ετών τα παιδιά παράγουν καθαρά τα φωνήματα και τα συμπλέγματα μ, π ,τ, κ, μπ, γκ μέσα στις λέξεις. 

Στην ηλικία των 3 -3,5 ετών τα παιδιά παράγουν καθαρά τα φωνήματα και τα συμπλέγματα  γ, χ, ντ μέσα στις λέξεις. 

Στην ηλικία των 3,5-4 ετών τα παιδιά παράγουν καθαρά τα φωνήματα και τα συμπλέγματα φ, β, σ, ζ, λ, σπ, πλ, κλ, βλ, κν, πν, πκ, νγ μέσα στις λέξεις.

Στην ηλικία των 4-4,5 ετών τα παιδιά παράγουν καθαρά τα φωνήματα και τα συμπλέγματα θ,  δ , φλ, στ, σκ, ψ, ξ, χτ, κρ, δγ, ζμ, μν μέσα στις λέξεις. 

Στην ηλικία των 4,5-5 ετών τα παιδιά παράγουν καθαρά τα συμπλέγματα τσ, ντζ, σφ, βρ, ντρ, χν, ζγ, φτ μέσα στις λέξεις. 

Στην ηλικία των 5-5,5 ετών τα παιδιά παράγουν καθαρά τα φωνήματα και τα συμπλέγματα ρ, ν , γλ, γρ, στρ μέσα στις λέξεις. 

Στην ηλικία των 5-5,5 ετών τα παιδιά παράγουν καθαρά τα συμπλέγματα δρ, θρ, χτρ μέσα στις λέξεις.

Όμως δεν ακολουθούν όλα τα παιδιά την ίδια πορεία ανάπτυξης. Βασικό στάδιο όμως, είναι η ηλικία των 5-5,5 ετών όπου το παιδί πρέπει να παράγει καθαρά όλα τα φωνήματα, ώστε να μην επηρεαστεί η μετέπειτα μαθησιακή διαδικασία.Οποιαδήποτε δυσκολία και να παρουσιαστεί δεν σημαίνει ότι το παιδί υστερεί νοητικά.

 

Τι είναι ο τραυλισμός;

Ο τραυλισμός είναι μια δυσκολία στην ροή της ομιλίας. Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του είναι: 

·        Επαναλήψεις μέρους μιας λέξης (πα-πα-πα πάμε)

·        Επιμηκύνσεις (πππππάμε)

·        Μπλοκαρίσματα (----πάμε)

·        Χρήση παρατεταμένων φθόγγων-κυρίως φωνηέντων- στην αρχή της πρότασης               ( εεεεεγώ το είπα)

•      Ο τραυλισμός συχνά συνοδεύεται από ασυνήθιστες κινήσεις του σώματος       (πρόσωπο, χέρια) και εμφανίζεται με διαφορετική μορφή σε διαφορετικές καταστάσεις.

Τι δεν είναι ο τραυλισμός;

·        Ο τραυλισμός δεν είναι ένα σημάδι αδυναμίας ή εγκεφαλικής δυσλειτουργίας

·        Ο τραυλισμός δεν είναι μια ανίατη ασθένεια

·        Ο τραυλισμός δεν είναι μια κακιά συνήθεια

·        Ο τραυλισμός δεν είναι ένα σημάδι κατώτερης νοημοσύνης

Τι μπορείτε να κάνετε σαν γονείς;

•     Μην διστάζετε να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό για να σας συμβουλεύσει και να αναλάβει την θεραπεία του παιδιού σας

Ακολουθούν μερικές συμβουλές για τους γονείς και το οικείο περιβάλλον του ατόμου που τραυλίζει:  

• Αφήστε χρόνο στο παιδί σας να σας πει αυτό που θέλει. Μην το διακόπτετε και μην το διορθώνετε

• Συμβουλεύστε, άλλα αδέλφια, αν υπάρχουν, να μην παρεμβαίνουν την ώρα που εκφράζεται το παιδί σας

• Δημιουργήστε χρόνο και κατάσταση για ήρεμη επικοινωνία με το παιδί σας, ανεξάρτητα αν κατά την διάρκεια αυτή τραυλίζει.

•  Όταν ρωτάτε κάτι το παιδί σας, κάντε το όσο πιο ακριβές και απλό γίνεται. Αποφύγετε τις πολλαπλές και απανωτές ερωτήσεις, όπως: πώς πέρασες στο σχολείο; Έφαγες το κολατσιό σου; Τι μάθατε σήμερα;

• Δώστε προσοχή σε πράγματα που το παιδί σας κάνει ευχάριστα και καλά για να το ενθαρρύνετε, χωρίς να επιβάλλετε την δική σας θέληση.

• Φερθείτε στο παιδί σας όπως στα άλλα παιδιά.

• Μην κάνετε σχόλια για την ιδιαιτερότητα στην ομιλία του παιδιού σας! Να αποφύγετε συμβουλές όπως «μίλα αργά», ή «μην βιάζεσαι!»

Τι είναι η άνοια;

Άνοια είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τα συμπτώματα μιας μεγάλης ομάδας ασθενειών που προκαλούν σταδιακή παρακμή στη λειτουργία ενός ατόμου.
 Είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την απώλεια της μνήμης, διανοητικότητας, λογικής, κοινωνικότητας και αυτών που θεωρούνται φυσιολογικές συναισθηματικές αντιδράσεις.

Ποια άτομα προσβάλλονται από άνοια;
Τα περισσότερα άτομα με άνοια είναι προχωρημένης ηλικίας, αλλά είναι σημαντικό να θυμάστε ότι τα περισσότερα ηλικιωμένα άτομα δεν παθαίνουν άνοια. Δεν αποτελεί μια φυσιολογική εξέλιξη των γηρατειών. Άνοια μπορεί να συμβεί σε οποιοδήποτε άτομο, αλλά είναι συνηθέστερο μετά την ηλικία των 65 χρονών. Άτομα στα σαράντα και στα πενήντα τους μπορεί επίσης να πάσχουν από άνοια.
Υπάρχουν πολλές διαφορετικές μορφές άνοιας και η καθεμία έχει τις δικές της αιτίες. Μερικές απ' τις συνηθέστερες μορφές άνοιας είναι:

Νόσος Αλτσχάιμερ
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συνηθέστερη μορφή άνοιας και αποτελεί το 50% έως 70% όλων των περιπτώσεων. Είναι σταδιακή εκφυλιστική ασθένεια που προσβάλει τον εγκέφαλο. Καθώς τα κύτταρα του εγκεφάλου συρρικνώνονται ή εξαφανίζονται, μη φυσιολογικό υλικό συγκεντρώνεται ως "μάζα" στο κέντρο των εγκεφαλικών κυττάρων και "πλάκες" έξω απ' τα εγκεφαλικά κύτταρα. Αυτά παρεμποδίζουν τα μηνύματα μέσα στον εγκέφαλο, προκαλώντας βλάβη στις συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων. Τα εγκεφαλικά κύτταρα τελικά πεθαίνουν και αυτό σημαίνει ότι το άτομο δεν μπορεί να θυμηθεί ή να αφομοιώσει πληροφορίες. Καθώς η νόσος Αλτσχάιμερ επηρεάζει την κάθε περιοχή του εγκεφάλου, ορισμένες λειτουργίες ή ικανότητες χάνονται.

Νόσος Πάρκινσον
Η νόσος Πάρκινσον είναι μια εκφυλιστική διαταραχή του κεντρικού νευρικού συστήματος (εγκέφαλος), που χαρακτηρίζεται από τρεμούλιασμα, ακαμψία των άκρων και αρθρώσεων, δυσχέρειες στην ομιλία και δυσκινησία (δυσκολία στην έναρξη σωματικών κινήσεων). Στα αργότερα στάδια της νόσου μερικά άτομα μπορεί να παρουσιάσουν άνοια. Τα φάρμακα μπορεί να βελτιώσουν τα σωματικά συμπτώματα, αλλά μπορεί να έχουν παρενέργειες όπως ψευδαισθήσεις, παραισθήσεις, προσωρινή επιδείνωση της σύγχυσης και των μη φυσιολογικών κινήσεων.

Μπορεί κάποιος να κληρονομήσει την άνοια;
Αυτό θα εξαρτηθεί από την αιτία της άνοιας, οπότε είναι σημαντικό να υπάρξει μια έγκυρη ιατρική διάγνωση. Αν ανησυχείτε ότι υπάρχει κίνδυνος να κληρονομήσετε την άνοια, μιλήστε με το γιατρό σας. Οι περισσότερες περιπτώσεις άνοιας δεν κληρονομούνται.
Ποιες είναι οι πρόωρες ενδείξεις άνοιας;
Οι πρόωρες ενδείξεις άνοιας είναι πολύ ανεπαίσθητες και ασαφείς και αρχικά μπορεί να μην είναι έκδηλες. Ωστόσο, μερικά συνηθισμένα συμπτώματα είναι:
•Σταδιακή και συχνή απώλεια μνήμης
•Σύγχυση (απώλεια προσανατολισμού)
•Αλλαγή στην προσωπικότητα
•Απάθεια και απομόνωση
•Απώλεια της ικανότητας εκτέλεσης καθημερινών εργασιών

Τι μπορεί να γίνει για να βοηθηθείτε;
Προς το παρόν δεν υπάρχει πρόληψη ή γιατρειά για τις συνηθέστερες μορφές άνοιας. Όμως, έχει διαπιστωθεί ότι μερικά φάρμακα μειώνουν μερικά συμπτώματα.
Η υποστήριξη είναι ζωτική για τα άτομα με άνοια και η βοήθεια από την οικογένεια, φίλους και φροντιστές, λογοθεραπευτές μπορεί να κάνει μια θετική διαφορά στη διαχειριστή της πάθησης.